در طول سالهای 1320 تا 1324 ، نویسنده ای چیره دست و بسیار باذوق بنام فریدون توللی ، اثری فکاهی، انتقادی منتشر کرد بنام التفاصیل که دارای نثری بسیار موزون و زیبا است.
پس از آن، در سالهای بعد، آثار دیگری از این سبک موزون ادبی، منتشر شد که از مهمترین آنها میتوان به سلسله مقالاتی که در روزنامه فکاهی توفیق در قبل از انقلاب درج میشد اشاره کرد.
نقل از: تقي وحيديان کاميار (دانشگاه فردوسي مشهد)
نثر مسجع نثري است آهنگين و شعرگونه؛ هرچند فـاقد وزن است٬ اما هـمانند شـعر٬ از موسيقي قافيه و زيبايي هاي ترفندهاي ادبي و ظرايف بالغي معمولا بهره دارد. زبان درنثر مسجع معمولا عاطفي است نه خبري؛ زيرا سجع با مضامين خبري ِ صرف تناسبي ندارد.
نثر مسجع در ادب فارسي ارج والایی دارد و از همان آغاز پديد آمدن نثر دري وجود داشته و از قرن ششم به بعد کتاب ها و رسالاتی ارزنده به اين نثر زيبا تدوين يافته که از همه مهم تر مناجات هاي خواجه عبدالله انصاري و گلستان سعدي است.
ولي متأسفانه درباره نثر مسجع فارسي تحقيق جدي مستقلی صورت نگرفته و اشارات مختصري که به سجع و نثر مسجع فارسي شده همه بر اساس استقراي ناقص است و بعضًا مبرا از خطا هم نيست.
در تعريف سجع گفته اند:
تسجيع آن است که سخن را با سجع بياورند و آن سخن را مسجع و جمله هاي مشابه را قرينه ميگويند. سجع آن است که کلمات آخر قرينه ها در وزن يا حرف رَوی یا هر دو موافق باشد
اين تعريف خالي از اشکال نيست زيرا سجع هميشه در آخر قرينه ها نيست٬ مانند
اجل کاينات از روي ظاهر آدمي است و اذلّ موجودات سگ. ( گلستان )
شبي در جزيره کيش مرا به حجره خويش در آورد. ( گلستان )
ثانيًا٬ در اين تعريف٬ صِرف هم وزن بودن دو واژه در آخرقرينه ها نيز سجع به شمار آمده است حال آن که هم وزن بودن واژه هاي پايان قرينه ها نه تنها سجع نـيست بـلکه گـوش، موزون بودن آنها را معمولا درنمي يابد٬ مثلا در
کار نه به حسن عمل است٬ در قبول خداست.
واژه هاي عمل و خدا گرچه هم وزن هستند اما سجع ندارند. صورت مسجع ايـن کلام چنين است:
کار نه به حسن عمل است٬ کار در قبول ازل است